Rufa, dziób, burty i kokpit: jak się nazywają części jachtu

Jak się nazywają części jachtu?

Dziób to przód jachtu, rufa to tył, a burty to boki: lewa (bakburta) i prawa (sterburta), patrząc w stronę dziobu. Pod wodą są miecz albo płetwa i ster. W kokpicie steruje się rumplem (żaglówki do ok. 9 m) albo kołem, a pod pokładem są mesa, kambuz, czyli kuchnia, koje i toaleta.

Do tego dochodzi kilkanaście słów, które usłyszysz od bosmana przy przekazaniu jachtu. Scena znana z każdej soboty w sezonie: bosman mówi „cumy rufowe na knagi, odbijacze na lewą burtę, gretingi zostają w kokpicie”, załoga kiwa głowami, a dziesięć minut później ktoś szuka w telefonie, co to jest greting. Ten tekst jest po to, żeby szukać mniej.

Idziemy tak, jak przy obchodzie przed odbiorem: od dziobu do rufy, potem z pokładu pod pokład. Przykłady bierzemy z typowej mazurskiej żaglówki czarterowej, takiej, jakie armatorzy wystawiają w NaCzarter.

Gdzie jest dziób, rufa, bakburta i sterburta?

Dziób to przednia część jachtu, ta, która tnie wodę. Rufa to tył, tam gdzie ster, silnik i zwykle wejście na pokład z pomostu. Jeśli rufa kończy się płaską, pionową albo lekko pochyloną ścianą, ta ściana to pawęż. Często właśnie na niej jest drabinka do kąpieli, a na mniejszych łódkach wisi silnik.

Burty to boki kadłuba. Lewa to bakburta, prawa to sterburta, zawsze patrząc z rufy w stronę dziobu. Oba słowa przyszły z niemieckiego: Backbord i Steuerbord. „Steuer” to ster, a sterburta wzięła nazwę od czasów, gdy żaglowcami sterowano wiosłem opuszczonym do wody po prawej stronie rufy.

Burty mają też swoje kolory. Światło burtowe na sterburcie jest zielone, na bakburcie czerwone. Przydaje się to po zmroku, kiedy z daleka widać tylko światła innej łódki.

W porcie bosman powie „podchodzimy rufą” albo „odbijacze na prawą”. Na Mazurach do pomostu podchodzi się zwykle rufą, a jak to wygląda krok po kroku, rozpisaliśmy w tekście o cumowaniu rufą do pomostu.

Miecz czy płetwa, rumpel czy koło sterowe?

Kadłub to cała „skorupa” jachtu, czyli to, co pływa. Część pod wodą to podwodzie, a na nim są dwie rzeczy, które na Mazurach mają znaczenie.

Miecz to płyta wysuwana pod dno, która nie pozwala jachtowi dryfować bokiem pod żaglami. Gdy robi się płytko, podnosisz go do skrzynki mieczowej w kadłubie. Płetwa robi to samo, ale to ciężki balast pod kadłubem, stały albo wyciągany. Na mazurskich żaglówkach podwodzie zwykle da się podnieść, bo jeziora bywają płytkie, a do brzegu chce się podejść blisko. Przykład: Antila 33 ma miecz, podniesiony zostawia około 0,45 m zanurzenia, opuszczony 1,80 m. Maxus 33.1 RS stocznia robi w dwóch wersjach: mieczowej (0,45–1,70 m) i balastowej, z płetwą i stałym zanurzeniem 1,80 m. Którą masz, sprawdzisz w opisie jachtu.

Ster to pionowa płyta na rufie, którą skręcasz jacht. Sterujesz nim albo rumplem (drążkiem w kokpicie), albo kołem sterowym. W ofertach w NaCzarter, sezon 2026, granica wypada na około 9 metrach długości kadłuba:

• żaglówki do 7,5 m: 14 z 15 ma rumpel,
• żaglówki 7,5–9 m: 58 z 68 ma rumpel,
• jachty 9–10 m: 20 z 22 ma koło sterowe,
• jachty od 10 m: 20 z 21 ma koło sterowe.

Z silnikiem jest podobnie. Wśród żaglówek do 9 m prawie wszystkie (82 z 83) mają silnik zaburtowy, wieszany na rufie. Mediana mocy to 6 KM, a połowa z nich ma od 5 do 10 KM. Od 9 m przeważa silnik stacjonarny, schowany w kadłubie (33 z 43), z medianą 21 KM. Jakie typy łódek kryją się za tymi długościami, zobaczysz w przeglądzie rodzajów jachtów na Mazurach.

Co to jest kokpit, zejściówka, greting, bakista i knaga?

Kokpit to zagłębione miejsce dla załogi, w części rufowej jachtu. Tu się steruje, a wieczorem przesiaduje.

Zejściówka to wejście z kokpitu pod pokład: schodki i przesuwana klapa. Na noc i przy deszczu się ją zamyka.

Greting to kratka z listew na podłodze kokpitu. Woda spływa pod nią, a ty nie ślizgasz się na mokrym laminacie. Bosman, który mówi „gretingi zostają w kokpicie”, prosi po prostu, żeby ich nie wynosić na pomost.

Reling to barierka wokół pokładu: słupki i linki, których trzymasz się, idąc na dziób. Na dziobie zwykle zaczyna się od stalowego kosza.

Knaga to metalowy uchwyt w kształcie rogów, na który zakłada się cumę. Jak to zrobić, żeby w nocy nic się nie poluzowało, pokazujemy w tekście knaga: co to i jak cumować.

Bakista to schowek pod siedziskiem albo koją. Te w kokpicie trzymają odbijacze, zapasowe cumy, wiadro i wszystko, co nie powinno latać po pokładzie.

Na rufie jest jeszcze drabinka rufowa do kąpieli. Ma ją 115 ze 126 żaglówek w ofertach w NaCzarter (sezon 2026), więc raczej będzie i na twojej. Przy odbiorze i tak sprawdź, czy da się ją opuścić z wody, bo po to jest.

Maszt, bom, grot i fok: co jest nad pokładem?

Na maszcie stoi główny żagiel, czyli grot, a jego dolną krawędź trzyma poziomy drąg, bom. Uważaj na niego przy zwrotach, bo przelatuje nad kokpitem na wysokości głowy. Przed masztem pracuje fok, mniejszy żagiel. Maszt stoi dzięki stalowym linom: sztag idzie na dziób, wanty na boki. Na mazurskich żaglówkach maszt zwykle da się położyć, żeby przejść pod niskim mostem, a 87 ze 126 żaglówek w ofertach ma do tego bramkę, na której leży położony maszt. Liny do stawiania i regulacji żagli mają swoje nazwy (fał, szot i spółka), ale to temat na osobny tekst: nazwy lin na jachcie.

Jak się nazywa kuchnia, salon i łóżko na jachcie?

Mesa to główne pomieszczenie pod pokładem: stół i kanapy dookoła. W dzień jesz tu, gdy pada, w nocy mesa często zamienia się w dodatkową koję po rozłożeniu stołu.

Kambuz to kuchnia jachtowa. Zwykle kuchenka gazowa, zlewozmywak i często lodówka, wciśnięte w jeden blat przy zejściówce. Gotuje się tu, a nie na pokładzie.

Koja to łóżko na jachcie. Koje są na dziobie, pod kokpitem na rufie i w mesie. Kabina dziobowa bywa trójkątna i węższa w nogach, co ma znaczenie, jeśli śpi tam ktoś wysoki.

Toaleta, po żeglarsku kingston, jest na jachcie morska albo chemiczna. Obsługuje się ją inaczej niż w domu, a fekalia zdaje się w portach. Szczegóły, w tym ile wody masz w zbiorniku, są w tekście o toalecie i wodzie na jachcie czarterowym.

Jak zapamiętać te nazwy w pierwszy dzień rejsu?

Najlepiej na żywo. Przy odbiorze obchodzisz jacht z bosmanem i sprawdzasz wyposażenie według listy. To dobry moment, żeby przy każdej rzeczy zapytać „a to jak się nazywa”. Co dokładnie sprawdzać i co wpisać do papierów, opisaliśmy w tekście o odbiorze jachtu i protokole.

Na bakburtę i sterburtę mamy własny sposób, bez udawania, że to stara żeglarska tradycja: w alfabecie B jest przed S, tak jak L przed P. Bakburta to lewa, sterburta to prawa. Kolejność się zgadza.

Uczciwie: na czarterze nikt cię z tego nie egzaminuje. Wystarczy, że rozumiesz, co mówi bosman i sternik, a jeśli płyniesz z wynajętym sternikiem za dopłatą, to on będzie mówił najwięcej. Część słów i tak wejdzie do głowy dopiero po rejsie, kiedy pięć razy wyjmiesz odbijacze z bakisty i dwa razy potkniesz się o greting.

Najczęstsze pytania

Co to jest rufa? Rufa to tylna część jachtu albo statku, przeciwieństwo dziobu. Na rufie są ster, zwykle silnik i kokpit, a na Mazurach to rufą najczęściej podchodzi się do pomostu.

Która burta to bakburta, a która sterburta? Bakburta to lewa burta, sterburta prawa, zawsze patrząc z rufy w stronę dziobu. Światło burtowe po lewej jest czerwone, po prawej zielone.

Jak się nazywa kuchnia na jachcie? Kuchnia na jachcie to kambuz. Na żaglówce czarterowej to zwykle kuchenka gazowa i zlewozmywak, często też lodówka.

Co to jest kokpit na jachcie? Kokpit to zagłębione miejsce w części rufowej, gdzie siedzi załoga i skąd się steruje. Pod jego siedziskami są schowki, czyli bakisty.

Czym różni się miecz od płetwy? Miecz to płyta, którą podnosi się do skrzynki w kadłubie, a płetwa to ciężki balast pod kadłubem, stały albo wyciągany. Oba nie pozwalają jachtowi dryfować bokiem. Na Mazurach podwodzie zwykle da się podnieść, bo jeziora bywają płytkie.

Zdjęcie na okładce: NaCzarter.pl