Zespół NaCzarter
Skala Beauforta na jeziorze — ile to naprawdę wiatru
Skala Beauforta opisuje siłę wiatru w 13 stopniach (0–12) na podstawie tego, co wiatr robi z wodą i otoczeniem — a nie za pomocą przyrządu. W praktyce żeglarskiej najważniejsze są stopnie 0–8: „4 w skali Beauforta” to umiarkowany wiatr 5,5–7,9 m/s (20–28 km/h) z pierwszymi białymi grzywaczami, a przykładowe 15 km/h to 3 stopień — łagodny wiatr idealny do nauki. Poniżej pełna tabela z przelicznikami i uczciwą odpowiedzią, przy którym stopniu jeszcze płyniemy, a przy którym wracamy do portu.
Tabela: stopnie Beauforta, prędkość i obraz wody
| °B | Nazwa | m/s | km/h | Co widać na jeziorze |
|---|---|---|---|---|
| 0 | Cisza | 0–0,2 | <1 | Tafla gładka jak lustro, żagle wiszą |
| 1 | Powiew | 0,3–1,5 | 1–5 | Drobne zmarszczki, jacht ledwo rusza |
| 2 | Słaby wiatr | 1,6–3,3 | 6–11 | Małe fale, żagle zaczynają pracować |
| 3 | Łagodny wiatr | 3,4–5,4 | 12–19 | Jacht płynie równo — najlepszy do nauki |
| 4 | Umiarkowany | 5,5–7,9 | 20–28 | Pierwsze białe grzywacze, żywa żegluga |
| 5 | Dość silny | 8,0–10,7 | 29–38 | Wyraźne fale z pianą — czas zrefować grota |
| 6 | Silny wiatr | 10,8–13,8 | 39–49 | Trudne warunki, na jeziorze rozważ powrót |
| 7 | Bardzo silny | 13,9–17,1 | 50–61 | Schodź z wody — żegluga tylko dla wprawnych |
| 8 | Sztorm | 17,2–20,7 | 62–74 | Nie wypływaj; jeśli jesteś na wodzie, do portu |
Stopnie 9–12 (od 20,8 m/s w górę) to silny sztorm, huragan i zjawiska, których na mazurskich jeziorach praktycznie się nie spotyka — dotyczą otwartego morza.
Jak szybko przeliczyć w głowie
Dwa skróty wystarczą na wodzie. Po pierwsze: żeby zamienić metry na sekundę na kilometry na godzinę, mnóż przez 3,6 (10 m/s to 36 km/h). Po drugie, dla samej skali: mniej więcej stopień Beauforta odpowiada 2 m/s razy numer stopnia (4 °B ≈ 8 m/s). To przybliżenie, ale w kokpicie liczy się rząd wielkości, nie druga cyfra po przecinku. Prędkość wiatru w węzłach przeliczysz osobno — o tym piszemy w poradniku o mili morskiej i węzłach.
Przy jakim wietrze płynąć po Mazurach?
Dla początkujących złoty zakres to 2–3 °B: jacht słucha steru, a błąd nie kończy się dramatem. Od 4 °B robi się sportowo i warto umieć zrefować żagle. 5 °B to już wiatr, przy którym mniej doświadczona załoga powinna refować od razu po wyjściu, a 6 °B na wąskim, otoczonym lasem jeziorze bywa trudniejszy niż ta sama „szóstka” na otwartej wodzie — podmuchy spod brzegu potrafią być kapryśne. Od 7 °B schodzimy z wody. Pamiętaj, że prognoza podaje wiatr średni, a w porywach potrafi być o 2–3 stopnie więcej.
Beaufort a biały szkwał
Skala opisuje wiatr ustabilizowany — a mazurskim zagrożeniem numer jeden jest jego nagły skok. Biały szkwał potrafi w kilka minut podnieść siłę wiatru z łagodnych 3 °B do sztormowych 8–9 °B, dlatego samo „dziś ma być 3–4” nie zwalnia z pilnowania nieba i ostrzeżeń IMGW. Zanim wypłyniesz, sprawdź prognozę i pogodę pod kątem bezpieczeństwa.
Skąd wzięła się ta skala
Nazwa pochodzi od Francisa Beauforta, brytyjskiego oficera marynarki, który na początku XIX wieku uporządkował opis wiatru tak, by różni obserwatorzy podawali to samo. Genialna prostota polega na tym, że skali używa się bez żadnego przyrządu — wystarczy spojrzeć na wodę, drzewa i własne żagle. Do dziś posługują się nią meteorolodzy i żeglarze na całym świecie, a instytucje takie jak IMGW przeliczają ją na metry na sekundę w komunikatach.
Najczęstsze pytania
Ile to jest 4 w skali Beauforta? Umiarkowany wiatr o prędkości 5,5–7,9 m/s, czyli 20–28 km/h — na wodzie pojawiają się pierwsze białe grzywacze.
15 km/h to ile w skali Beauforta? To 3 stopień (łagodny wiatr, zakres 12–19 km/h) — spokojne, przyjazne warunki do nauki żeglowania.
Przy ilu stopniach Beauforta nie wypływać? Od 6 °B na jeziorze rozważ powrót, a od 7 °B (od ok. 50 km/h) zejdź z wody — to już warunki dla wprawnych, a w porywach jest jeszcze mocniej.
Jak przeliczyć m/s na km/h? Pomnóż metry na sekundę przez 3,6 — na przykład 10 m/s to 36 km/h.
Zdjęcie na okładce: Ludwig Schneider / Wikimedia (CC BY-SA 3.0).
