Het NaCzarter-team
· Bijgewerkt
Zuidelijke Mazuren: wat voor route is dit en waarom is het er stiller
De zuidelijke route bestaat uit twee armen: vanaf Mikołajki via de Bełdany en de sluis Guzianka naar het Nidzkiemeer en Ruciane-Nida, en via de Śniardwy oostwaarts, door het Jegliński-kanaal naar het Rośmeer en Pisz. Minder havens dan in het noorden, meer bos, langere stukken zonder enige bewoning. Wie de klassieke rondvaart al eens heeft gedaan en terugkwam met het gevoel dat je in het hoogseizoen overal in de rij staat voor een steiger, vindt in het zuiden het antwoord.
Hoe je vanaf Giżycko naar beneden vaart
Onze thuisbasis is Port Royal in Giżycko, aan het Kisajnomeer. Vanaf de Kisajno vaar je door Giżycko, en de draaibrug daar heeft vaste openingstijden, dus de eerste dag richt je in naar die brug en niet naar je eigen zin. Daarna volgt de bekende vaarweg: Niegocin, de kanalen, de Tałty, Mikołajki. Een rustige eerste dag met een stop voor de lunch, want de charterweken beginnen op zaterdag en op zaterdag vaart toch niemand ver. Pas voorbij Mikołajki begint waar je het voor doet. Het water splitst zich en je moet kiezen: het bos in of het grote water op.
Het bos in, dat is de Bełdany. Smal, bochtig, dennen aan weerskanten, het Pisz-oerbos. De stilte begint al een paar honderd meter voorbij Mikołajki, omdat het verkeer zich over een lang stuk verdeelt en zich niet op één plek ophoopt. Aan het eind wacht de sluis Guzianka, en daarachter het Nidzkiemeer.
Bełdany, Guzianka, Nidzkie: het meest ongerepte stuk van de route
Bij het Nidzkiemeer vallen de meeste bemanningen gewoon stil. Lang, smal, het trekt diep het bos in en er is niets dat om aandacht schreeuwt. De oever is dennenbos dat tot aan het water komt, hier en daar riet, hier en daar een steiger. Een flink deel van het meer heeft de status van natuurreservaat en dat is geen formaliteit om te negeren. Je gaat niet zomaar overal aan land, je maakt na zonsondergang geen lawaai, afval neem je aan boord mee en lever je in de haven in. De vuilwatertank leeg je bij het station in de haven, er gaat niets het meer in. De details over dit water en de aanlegplaatsen hebben we beschreven in de gids over het Nidzkiemeer.
Ruciane-Nida is de logische uitvalsbasis op deze arm. Haven, winkel, water, stroom, afvalinzameling. Na twee dagen in het bos gaat dat ruimschoots door voor beschaving.
Sluis Guzianka: je plant het, of je wacht
Guzianka is de enige doorgang naar het Nidzkiemeer en daar ontstaat het knelpunt. De sluis draait op vaste tijden en schut jachten in groepen; in juli en augustus staat er soms een rij voor de kolk. Er is één regel: je checkt de tijden een dag van tevoren en je deelt je dag zo in dat je ruim op tijd bent. Niet andersom. De actuele tijden en tarieven houden we apart bij, in het artikel over de sluis Guzianka.
De procedure zelf is simpel als je je erop voorbereidt. Zeilen weg voordat je aanloopt, op de motor naar binnen, stootwillen aan beide zijden, twee lijnen klaar, één iemand op het voordek en één op het achterdek. Je vaart naar de kolk die de bediening aanwijst. Binnen houd je het jacht op de lijnen en niemand klimt op de muur.
Śniardwy, Jegliński-kanaal, Roś en Pisz
De tweede arm heeft een heel ander karakter. De Śniardwy is het grootste meer van Polen en dat ziet er precies zo uit als het klinkt: de oever ver weg, ruimte in alle richtingen, ondiepten en zwerfkeien buiten de betonde vaargeul. Bij wind bouwt zich hier een korte, steile golf op die vermoeiender is dan een lange zeegolf, omdat het jacht de klappen kort na elkaar krijgt. Daarom steek je de Śniardwy 's ochtends over, als het water nog rustig is, met reddingsvesten aan en netjes langs de betonning. Waait het hard, dan ga je helemaal niet en schuif je het een dag op. Uitgebreider staat dat in onze gids over de Śniardwy.
Voorbij de Śniardwy kom je het Jegliński-kanaal in en dat is een prettige verandering van tempo: smal, rustig, bos, een paar kilometer op de motor. Het kanaal komt uit op het Rośmeer, dat een stuk intiemer is dan de Śniardwy en veel minder druk dan de omgeving van Mikołajki. Aan het eind ligt Pisz, een stad met normale voorzieningen: winkels, apotheek, haven. Bemanningen die graag vissen blijven hier meestal wat langer. De aanlegplaatsen en invaarten hebben we verzameld in de gids over het Rośmeer.
De trajecten op een rij
| Traject | Waarin het uitblinkt | Waar je op let |
|---|---|---|
| Mikołajki, Bełdany | Smal, bochtig, bos aan weerskanten, snel wordt het stil | Drukte in de smalle doorgang bij Mikołajki, passeren op de motor |
| Sluis Guzianka | De enige toegang tot het Nidzkiemeer, een klassiek punt op de route | Openingstijden en wachtrij in het hoogseizoen, plan het in je dag in |
| Nidzkiemeer | Het meest ongerepte stuk, stilte, dennen tot aan het water | Reservaatstatus, beperkt aan land gaan, weinig havens |
| Śniardwy | Het grootste meer van Polen, ruimte en uitzicht zonder oever | Korte steile golf bij wind, ondiepten en keien buiten de vaargeul |
| Jegliński-kanaal | Rustige overgang naar het oosten, heel andere sfeer dan het grote water | Stuk op de motor, passeren van grotere schepen |
| Roś en Pisz | Intiem meer, goede plek voor vissers, voorzieningen in de stad | Verder van de basis dan het lijkt, plan de terugweg met marge |
Een week in het zuiden: hoe je dat indeelt
Eerlijk is eerlijk: in één charterweek pas je één arm op je gemak, of twee in een rotgang. Die eerste variant is verstandiger. Zaterdag neem je het jacht over en vaar je een kort stuk, zondag breng je jezelf tot bij Mikołajki, maandag zijn de Bełdany en de sluis, dinsdag en woensdag blijven over voor het Nidzkiemeer en Ruciane-Nida, en donderdag en vrijdag vaar je terug naar het noorden. Zaterdag lever je het jacht uitgerust in en niet afgepeigerd.
Wil je per se beide armen, dan schrap je de stops. Dan steek je de Śniardwy één keer heen en één keer terug over, allebei in de ochtend, en reken je meteen één dag in waarop het waait en je nergens heen gaat. Zonder die reservedag loopt deze route niet rond. Buiten het hoogseizoen zijn er soms kortere periodes dan zaterdag tot zaterdag; kies dan gewoon voor het Nidzkiemeer.
Overnacht in havens of in beschutte baaien buiten de vaargeul. In de haven leg je aan bij ducdalven of aan een muring: met de bootshaak pak je de lijn aan het achterschip en loop je ermee naar de boeg. Op een wilde ankerplaats gooi je het anker uit, maar bedenk dat charterjachten een ankerlijn hebben en geen ketting, dus geef ruim en zet 's nachts je ankerlicht aan. De barbecue steek je niet aan boord aan, alleen op de daarvoor bestemde plekken aan wal.
Voor wie is het zuiden
Voor bemanningen die de eerste ronde al gedaan hebben, die weten wat ze leuk vinden en dat rustiger willen doen. Voor vissers, want de Roś en het Nidzkiemeer geven een rust die je bij Mikołajki niet vindt. En voor mensen die 's ochtends aan dek willen komen en bos willen zien, niet de buurman aan de andere kant van de steiger.
Heeft niemand in je bemanning een vaarbewijs, dan is het zuiden ook prima te doen. Een houseboat als de Stillo 30 of Stillo 31 vaar je zonder papieren en er kunnen acht personen mee; onthoud alleen dat het een drijvend huis met een vlakke bodem is: geen zeilen, bij zijwind verlijert hij tijdens manoeuvres in de haven, en de Śniardwy ga je er uitsluitend 's ochtends mee op, bij rustig water. Met een vaarbewijs heb je meer keuze, want de Antila 33, Antila 33.3 en Maxus 33.1 RS nemen elk tien personen mee in drie hutten.
Veelgestelde vragen
Is het zuiden van de Mazuren moeilijker dan het noorden? Niet moeilijker qua techniek, wel minder vergevingsgezind qua planning. Er zijn minder havens, de stukken ertussen zijn langer, en twee punten bepalen het ritme van je dag: de sluis met haar tijden en de Śniardwy met het weer. Plan je je dag met marge, dan is het er rustiger dan in het noorden.
Hoeveel tijd moet je in het hoogseizoen rekenen voor Guzianka? Ik geef geen vast getal, want het hangt ervan af hoeveel jachten er voor je liggen en bij welke schutting je aansluit. Reken in juli en augustus het schutten als een apart punt van de dag, niet als vijf minuten pauze. De tijden check je voor vertrek, bij de kolk lig je voordat de schutting begint.
Zijn de Śniardwy gevaarlijk? Bij rustig weer is het een gewoon, groot meer. Het probleem is de wind, want het water is ondiep voor zo'n oppervlakte en de golf wordt kort en steil. De regels zijn simpel: oversteken in de ochtend, met reddingsvest, langs de betonde vaargeul, en bij harde wind blijf je in de haven. Buiten de geul liggen ondiepten en zwerfkeien, dus op het oog een stuk afsnijden is een slecht idee.
Kun je het hele zuiden in een week doen? Je kunt beide armen bereiken, maar dan vaar je elke dag en laat je de luie stops schieten. Bij een week charter kies je beter één ding: óf de Bełdany, Guzianka en het Nidzkiemeer, óf de Śniardwy, Roś en Pisz. Wil je beide armen met verstand doen, reken dan op twee weken, dus twee charterperiodes achter elkaar.
Omslagfoto: Marcin Byra — CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons
