Znana \u017ceglarska m\u0105dro\u015b\u0107 m\u00f3wi, \u017ce ostatni moment na zarefowanie \u017cagli, to chwila, kiedy po raz pierwszy o tym pomy\u015blisz. Jak to z r\u00f3\u017cnymi \u201cm\u0105dro\u015bciami\u201d bywa, i od tej znalaz\u0142y by si\u0119 pewnie wyj\u0105tki, ale zasadniczo jest to \u201cs\u0142uszna koncepcja\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Co to jest \u201crefowanie \u017cagli\u201d?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Kolejna ksi\u0105\u017ckowa definicja okre\u015bla, \u017ce refowanie, to zmniejszanie powierzchni \u017cagli w celu zmniejszenia przechy\u0142u i obci\u0105\u017cenia takielunku jachtu. Tak wi\u0119c refowanie, to inaczej dostosowanie powierzchni o\u017caglowania do aktualnie panuj\u0105cych warunk\u00f3w wiatrowych na danym akwenie.<\/p>\n\n\n\n Jak przygotowa\u0107 si\u0119 do refowania?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Operacja refowania \u017cagli powinna by\u0107 standardow\u0105 procedur\u0105 prze\u0107wiczon\u0105 przez sternika i za\u0142og\u0119 zaraz na samym pocz\u0105tku rejsu. Podczas przejmowania jachtu w czarter nale\u017cy poprosi\u0107 przedstawiciela armatora (bosmana) o zademonstrowanie systemu refowania na naszym jachcie.<\/p>\n\n\n\n Dodatkowo nie zaszkodzi przed wyp\u0142yni\u0119ciem przeprowadzi\u0107 samodzielnie pr\u00f3bne refowanie. Zgodnie z \u017co\u0142nierskim powiedzeniem: im wi\u0119cej potu na \u0107wiczeniach, tym mniej krwi w boju! Poza tym zgodnie z innymi powszechnie znanymi prawid\u0142owo\u015bciami, je\u017celi perfekcyjnie opanujemy jak\u0105\u015b umiej\u0119tno\u015b\u0107, to istnieje bardzo du\u017ce prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce nigdy nie b\u0119dzie nam potrzebna. Takie \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n Jak przeprowadzi\u0107 refowanie w porcie?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Generalnie, jak to w \u017ceglarstwie, trzeba ustali\u0107, sk\u0105d wieje wiatr i ustawi\u0107 jacht dziobem do wiatru. Podczas stawiania \u017cagli, szczeg\u00f3lnie grota, nie powinien on pracowa\u0107. B\u0119dzie \u0142opota\u0142, je\u017celi nasz wiatr b\u0119dzie od dziobu lub ostrego bajdewindu.<\/p>\n\n\n\n Kt\u00f3ry \u017cagiel refowa\u0107 najpierw?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Grot czy fok, oto jest pytanie! Dobrze, \u017ce tego dylematu nie roztrz\u0105sa\u0142 Hamlem, bo zamieszanie by\u0142oby jeszcze wi\u0119ksze, ni\u017c wiecznie \u017cywy sp\u00f3r w\u015br\u00f3d uczonych w pi\u015bmie teoretyk\u00f3w \u017ceglarstwa. W marinie, kiedy jacht stoi, nie ma znaczenia, kt\u00f3ry \u017cagiel zarefujemy najpierw. Co innego na otwartym akwenie, ale o tym potem.<\/p>\n\n\n\n Jak wygl\u0105da refowanie foka?<\/p>\n\n\n\n Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czesnych jacht\u00f3w ma o\u017caglowanie typu slup, czyli jeden maszt i dwa \u017cagle: grot i fok (genua). \u017bagiel przedni (fok\/genua) dla wygody jest zwykle pozostawiony na sta\u0142e w rolerze. Dlatego u\u017cycie \u017cagla polega na jego rozwini\u0119ciu. Rozwijanie i zwijanie foka wymaga zawsze kontrolowania dw\u00f3ch lin:<\/p>\n\n\n\n \u201cKontrola\u201d w tym przypadku oznacza, \u017ce obydwie te liny musz\u0105 by\u0107 napi\u0119te.<\/p>\n\n\n\n Jak si\u0119 przygotowa\u0107 do zarefowania foka?<\/p>\n\n\n\n W \u017ceglarstwie, jak w \u017cyciu. Wiele problem\u00f3w bierze si\u0119 z braku jakiegokolwiek planu albo\/i jego nieprzygotowania. Dlatego dobry i w\u0142a\u015bciwie przygotowany plan, to ju\u017c po\u0142owa sukcesu.<\/p>\n\n\n\n Aby przygotowa\u0107 fok do zarefowania w porcie, kiedy jacht stoi dziobem pod wiatr, nale\u017cy:<\/p>\n\n\n\n Po przygotowaniu r\u00f3wnomiernie wybieramy link\u0119 operacyjn\u0105 i powoli luzujemy szot. Obydwie liny musz\u0105 by\u0107 napr\u0119\u017cone, bo w przeciwnym razie \u017cagiel zostanie zwini\u0119ty lu\u017ano. Z tego powodu nara\u017camy si\u0119 nie tylko na wytykanie nas palcami przez \u201cprawdziwych\u201d \u017ceglarzy, ale co gorsza, mo\u017cemy doprowadzi\u0107 do samoistnego rozwini\u0119cia \u017cagla i jego uszkodzenia.<\/p>\n\n\n\n W czasie operacji przy \u017caglach, sternik powinien sta\u0107 za sterem lub obserwowa\u0107 ca\u0142\u0105 operacj\u0119 z rufy. O ile nie jest to konieczne, nie powinien anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w prac\u0119 za\u0142ogi, poniewa\u017c w ten spos\u00f3b traci kontrol\u0119 nad ca\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Jak zarefowa\u0107 grot?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n O ile niemal wszystkie \u017cagle przednie montowane s\u0105 na rolerze (rolfok), o tyle w przypadku grota istnieje wiele system\u00f3w refowania:<\/p>\n\n\n\n Refpatent (inaczej refmaszynka) spotykany jest na mniejszych jachtach. Koniec bomu znajduj\u0105cy si\u0119 przy maszcie (pi\u0119ta) ma mo\u017cliwo\u015b\u0107 obracania si\u0119. Wystarczy wi\u0119c wysun\u0105\u0107 bom w kierunku rufy, wyluzowa\u0107 fa\u0142 i obraca\u0142 bomem. Szotu grota (talia) s\u0105 zwykle mocowane do noku przy pomocy obracaj\u0105cej si\u0119 blaszki (kr\u0119tlika). Je\u017celi jednak talia zamocowana jest w innym miejscu, taki spos\u00f3b refowania nie b\u0119dzie mo\u017cliwy.<\/p>\n\n\n\n Najprostszy i najbardziej rozpowszechniony na wodach \u015br\u00f3dl\u0105dowych polega na podniesieniu \u017cagla przy pomocy fa\u0142u tylko do pewnej wysoko\u015bci. W poprzek \u017cagla (poziomo) biegn\u0105 wzmocnienia-refbanty. Przez metalowe k\u00f3\u0142eczka (remizki\/luwersy) przewleczone s\u0105 linki-refsejzingi.<\/p>\n\n\n\n Podnosimy \u017cagiel do okre\u015blonej wysoko\u015bci i knagujemy fa\u0142. Nast\u0119pnie zak\u0142adamy refhals. Tutaj jest kilka mo\u017cliwo\u015bci. Albo na liku przednim \u017cagla jest metalowe ucho, kt\u00f3re zak\u0142adamy do bomu, albo wi\u0105\u017cemy dwie linki:<\/p>\n\n\n\n Wszystko po to, \u017ceby po postawieniu \u017cagiel nie zosta\u0142 porwany. Po uporaniu si\u0119 z refhalsem pora na refszkentl\u0119 (wiem, wiem, kolejna trudna nazwa, ale nie ja j\u0105 wymy\u015bli\u0142em). Naci\u0105gamy mocno lik dolny specjaln\u0105 link\u0105 (to w\u0142a\u015bnie ta \u201crefszkentla\u201d) i mocujemy do noku bomu. Dla pewno\u015bci wi\u0105\u017cemy te\u017c drug\u0105 link\u0119- przez remizk\u0119 na liku wolnym do bomu.<\/p>\n\n\n\n Je\u017celi nasz jacht jest wyposa\u017cony w Lazy Jack z pokrowcem, to by by\u0142o na tyle. A je\u017celi nie? No to czytaj dalej.<\/p>\n\n\n\n Zarefowany grot b\u0119dzie w dolnej cz\u0119\u015bci mia\u0142 kszta\u0142t \u201cworka\u201d bez\u0142adnie \u0142opocz\u0105cego na wietrze. Poniewa\u017c takie \u0142opotanie prowadzi zwykle do podarcia \u017cagla, trzeba temu zapobiec. Wystarczy owin\u0105\u0107 zarefowan\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 \u017cagla refsejzingami i zawi\u0105za\u0107 w\u0119ze\u0142 refowy-teraz wreszcie wiadomo, po co ucz\u0105 tego na kursach \u017ceglarza jachtowego. Przed postawieniem zarefowanego grota \u201crobot\u0119\u201d swojej za\u0142ogi powinien obejrze\u0107 sternik. Pa\u0144skie oko konia tuczy, a po prawdzie, za\u0142oga prawie zawsze pope\u0142nia jaki\u015b \u201cmistejk\u201d, kt\u00f3ry w warunkach bojowych mo\u017ce by\u0107 naprawd\u0119 gro\u017any (jak roze\u017alony sternika albo jeszcze bardziej).<\/p>\n\n\n\n Tekst o grocie mo\u017ce i przyd\u0142ugi, ale refowanie trwa w rzeczywisto\u015bci znacznie d\u0142u\u017cej ni\u017c czytanie na ten temat.<\/p>\n\n\n\n A jak wygl\u0105da refowanie na jeziorze?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Przezorny \u017ceglarz (pisz\u0105 w ksi\u0105\u017ckach, \u017ce s\u0105 tacy-Yeti podobno te\u017c istnieje) pilnie \u015bledzi prognozy pogody i jest bardzo ostro\u017cny. Je\u017celi prognoza lub nasza \u201csternicza intuicja\u201d podpowiada nam, \u017ce mo\u017ce mocniej powia\u0107, to warto zarefowa\u0107 si\u0119 jeszcze przed wyj\u015bciem na jezioro.Takie post\u0119powanie ma wiele plus\u00f3w, a wszystkie s\u0105 dodatnie:<\/p>\n\n\n\n Mo\u017ce si\u0119 jednak zdarzy\u0107, \u017ce mimo pilnego studiowania prognoz i obserwacji nieba, spoza \u015bciany lasu wyro\u015bnie nagla \u015bciana chmur. Najcz\u0119\u015bciej jest owiany w pe\u0142ni zas\u0142u\u017con\u0105 z\u0142\u0105 s\u0142awa Cumulonimbus. I co wtedy, misiu? Wtedy alarm do \u017cagli i wszystkie r\u0119ce na pok\u0142ad, a nast\u0119pnie:<\/p>\n\n\n\n Zaczynamy od zarefowania grota. Zanim jednak to zrobimy, warto odpa\u015b\u0107 do pe\u0142nego baksztagu i zrolowa\u0107 fok-najlepiej do\u015b\u0107 g\u0142\u0119boko. Po zwini\u0119ciu \u017cagla przedniego nie mo\u017cemy zapomina\u0107 o przesuni\u0119ciu na szynie bloczk\u00f3w szotowych do przodu. W przeciwnym razie, lik dolny b\u0119dzie zbyt mocno napi\u0119ty, a wolny b\u0119dzie \u0142opota\u0142, co szybko mo\u017ce doprowadzi\u0107 do uszkodzenia\u00a0 \u017cagla.\u00a0<\/p>\n\n\n\n Po uporaniu si\u0119 z fokiem kolej na grot. Je\u017celi nasz kurs docelowy nie prowadzi na wiatr, mo\u017cemy go ca\u0142kiem zrzuci\u0107 i p\u0142yn\u0105c na samym foku. Je\u017celi jednak b\u0119dzie nam potrzebny do zyskiwania wysoko\u015bci na wiatr (blisko brzeg po zawietrznej), to luzujemy fa\u0142, obci\u0105gacz bomu i tali\u0119, \u015bci\u0105gamy \u017cagiel w d\u00f3\u0142, by za\u0142o\u017cy\u0107 refhals, napinamy refszkentl\u0119, po czym mocno wybieramy fa\u0142 i kontynuujemy zmagania z wiatrem i fal\u0105. Je\u017celi mamy sporo miejsca po zawietrznej, to zrzucamy grot ca\u0142kowicie, opuszczamy bom na nadbud\u00f3wk\u0119 i wi\u0105\u017cemy np. do handreling\u00f3w. Nast\u0119pnie p\u0142yn\u0105c pe\u0142nym kursem na foku lub silniku refujemy \u017cagiel. Dopiero przed postawieniem ostrzymy do bajdewindu lub kata martwego. Stawianie grota w bajdewindzie jest bardziej bezpieczne, ale w przypadku grota pe\u0142nolistwowego albo lazy jacka mo\u017ce by\u0107 awykonalne (niemo\u017cliwe znaczy).<\/p>\n\n\n\n Szanowny \u017ceglarzu! Je\u017celi dobrn\u0105\u0142e\u015b do tego miejsca, to znaczy \u017ce jeste\u015b cierpliwy. A to bardzo wa\u017cna i po\u017c\u0105dana cecha u ka\u017cdego \u017ceglarza-sternika\/skippera w szczeg\u00f3lno\u015bci!<\/p>\n\n\n\n\n
\n
\n
\n
\n
\n